«عدالتخانه» مفهومی است که ابزار لازم برای مرزبندی دوره ای از نهضت موسوم به مشروطیت را فراهم کرده و زمینه را مهیا نموده تا درک روشن تری ...
«عدالتخانه» مفهومی است که ابزار لازم برای مرزبندی دوره ای از نهضت موسوم به مشروطیت را فراهم کرده و زمینه را مهیا نموده تا درک روشن تری از خاستگاه وارداتی یا تحمیلی اندیشه و فرایند مشروطیت به دست آوریم. از این رو، بازکاوی مفهوم و نهضت عدالتخانه ضرورت می یابد، به ویژه آن که مورخان مشروطه خواه از چنین مفاهیم و دقایق مربوط به آن گریزان بوده و میدانی برای بررسی مقولاتی از این دست فراهم نیاورده، بلکه فضا را برای طرح آن ها تنگ می کرده اند. با انحراف نهضت عدالتخانه، حتی دستخط تأسیس مجلس شورای اسلامی، به مجلس شورای ملی تحریف شد و به تعبیر ادوارد براون «درخواست تأسیس عدالتخانه بدل به تقاضای مجلس ملی گردید» و ماهیت اسلامی و بومی نهضت عدالتخانه به خواسته ای وارداتی تبدیل شد. البته عدالتخانه به عنوان الگویی بومی، کاملاً از اذهان زدوده نشد و در معنایی همساز با عقلانیت دینی باقی ماند، گو آن که بستر ناهمساز زمانه مؤلفه های اساسی آن را برنمی تافت. مفهوم عدالتخانه در بستر خاصی شکل گرفت، زیرا هم اندیشه اساسی عدالت خواهی با دل و جان مردم مسلمان آشنا بود و از عمق باورهای دینی حمایت می شد و هم برخی ساز و کارهای قانونی و رسمی از دوران ناصرالدین شاه در نظر گرفته شده بود و با فراز و نشیب ها و کاستی های اساسی می خواست به عطش عدالتخواهی مردم پاسخ گوید. از این رو، درخواست و پذیرش تأسیس عدالتخانه اندکی پیش تر از دوران موسوم به نهضت عدالتخانه و دوران مشروطیت، واقعیت یافته و ذهنیت عمومی با آن آشنایی داشت. بی جهت نیست که آغازین شعله های نهضت، رنگ و بوی عدالت خواهی داشت و شعار لزوم تأسیس عدالت خانه زبانزد عموم نخبگان و مردم بود. بر این اساس، الگوی عدالت خانه در مراحل مختلفی طرح شده است، چنان که خرد هالگوهای گوناگونی نیز در مراحل مختلف طرح آن به چشم می خورد که معنای آن طیفی از اصلاح دستگاه قضایی تا الگویی مشابه مجلس شورا را دربرمی گرفته است.
We are using technologies like Cookies and process personal data like the IP-address or browser information in order to personalize the content that you see. This helps us to show you more relevant products and improves your experience. we are herewith asking for your permission to use this technologies.